Kamu ihale süreçlerinde isteklilerin idareye şikâyet ve Kamu İhale Kurumu’na (KİK) itirazen şikâyet başvurularında bulunma hakları, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 54, 55, 56 ve 57. maddelerinde sıkı şekil ve süre şartlarına bağlanmıştır. İhale sürecinde teklifi değerlendirme dışı bırakılan isteklilerin, usul kurallarını ve hak düşürücü süreleri doğru yönetememesi sebebiyle iddiaları esasa girilmeden usulden reddedilmekte ve yatırılan başvuru harçları irat kaydedilmektedir.
Kamu İhale Kurulu’nun güncel kararları ışığında; elektronik ihalelerde ortaklık/temsil teyidi, teklif açılış tutanağına karşı başvuru süreleri ve kesinleşen KİK kararlarına karşı izlenmesi gereken yasal başvuru yolları aşağıda detaylandırılmıştır.
1. EKAP ve MERSİS Entegrasyonunda Temsil Yetkisi ve Pay Defteri Tartışması
Elektronik ortamda yapılan ihalelerde istekliler, ihaleye katılım belgesi üzerinden ortaklık ve yönetici bilgilerini beyan ederler. Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 31 ve 38. maddeleri ile e-İhale Yönetmeliği hükümleri uyarınca:
- Şirketlerin güncel ortaklık yapısı, pay oranları ve şirketi münferiden temsile yetkili müdür veya yöneticileri MERSİS ve EKAP entegrasyonu üzerinden doğrudan teyit edilmektedir.
- Sistem üzerinden teyit edilebilen bilgi ve belgeler için isteklilerden ayrıca fiziki pay defteri veya yönetim kurulu karar defteri fotokopisi sunmaları istenemez.
- Limited şirketlerde ortaklık yapısının doğrulanması için MERSİS kayıtları hukuken yeterli kabul edilir; pay defterinin ayrıca sunulmaması teklifin geçerliliğini etkilemez.
Teklif mektuplarının MERSİS’te münferit imza yetkisi bulunan şirket müdürleri tarafından e-imza ile imzalanmış olması, temsil ve ilzam yetkisinin tevsiki açısından mevzuata tam uyum sağlamaktadır.
2. İhale İşlemlerine Karşı 10 Günlük Hak Düşürücü Süre Kuralı
4734 sayılı Kanun’un 55. maddesi uyarınca, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla yapılacak şikâyet başvurularının, şikâyete yol açan durumun farkına varıldığı veya varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren 10 gün içinde idareye yapılması zorunludur.
İdare tarafından EKAP üzerinden “Tekliflerin Açılmasına İlişkin Tutanak” tebliğ edildiğinde; geçici teminatların uygunluğu, teklif mektubu imza eksiklikleri veya zarf açılış işlemleri gibi hususlar taraflarca öğrenilmiş sayılır. Bu tebligattan aylar sonra, ihale komisyonu nihai kararı aldığında ilk oturum tutanağına ilişkin teminat ve belge itirazlarının öne sürülmesi durumunda KİK, başvuruyu süre aşımı nedeniyle usulden reddetmektedir.
3. KİK Kararlarına Karşı Kuruma Tekrar Başvurulabilir mi?
İhale uygulamasında en çok yapılan usul hatası, Kamu İhale Kurulu tarafından daha önce karara bağlanmış bir uyuşmazlığın (örneğin aşırı düşük teklif savunmasının reddi gibi) yeniden KİK önüne getirilmesidir.
Kamu İhale Kanunu’nun 57. maddesi ve İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in 17. maddesi uyarınca:
- Kamu İhale Kurulu kararları idari bakımdan nihai kararlardır.
- Kurul kararlarının Kurum tarafından yeniden incelenmesi veya değiştirilmesi hukuken mümkün değildir.
- Kurul kararına itiraz etmek isteyen istekliler, kararın kendilerine bildiriminden itibaren 30 gün içinde doğrudan yetkili İdare Mahkemelerinde yürütmeyi durdurma ve iptal davası açmak zorundadır.
- Kurul kararını idareye veya Kuruma tekrar şikâyet konusu yapan başvurular, 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin 11’inci fıkrasının (c) bendi gereğince görev yönünden reddedilir.
Başvuru Bedelinin İadesi Hangi Durumlarda Yapılmaz?
4734 sayılı Kanun’un 53’üncü maddesinin (j) bendi uyarınca başvuru bedeli iadesi yalnızca esasa ilişkin iddialarda haklılık tespit edilmesi halinde mümkündür. İtirazen şikâyet başvurusunun;
- Süre aşımı nedeniyle reddedilmesi,
- KİK kararına karşı idari yargı yerine Kuruma başvurulması sebebiyle görevsizlikten reddedilmesi,
- İddiaların tamamının haksız bulunması hallerinde, yatırılan başvuru bedeli kesinlikle iade edilmez ve kamu bütçesine irat kaydedilir.
İsteklilerin hak kaybına uğramaması adına e-teklif teyit mekanizmalarını, 10 günlük tebligat sürelerini ve yargı yolunu mevzuata uygun şekilde takip etmesi şarttır.
