Kamu kurumları, hastaneler ve üniversiteler tarafından gerçekleştirilen malzemeli yemek pişirme ve dağıtım hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulama süreci mevzuatta çok özel ve ayrıntılı kurallara bağlanmıştır. Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.6 maddesi uyarınca yürütülen bu süreçte; ihale komisyonlarının hazırladığı iki haftalık örnek öğün menüleri (KİK103.1 e-formu) tekliflerin geçerliliğini ve maliyet hesaplarını doğrudan belirlemektedir.
İdarelerin sorgulama menüsünde Teknik Şartname’deki temel kurallara aykırı olarak su adedini eksik göstermesi, ekmek gramajını düşürmesi veya kahvaltılık çeşit sayısını değiştirmesi aşırı düşük teklif sorgulamasının sakatlanmasına ve Kamu İhale Kurulu (KİK) tarafından iptal edilerek sürecin baştan yenilenmesine yol açmaktadır.
Yemek ihalelerinde aşırı düşük teklif savunması hazırlayan istekliler ve sorgulama yapan idareler için KİK’in emsal kararları doğrultusunda dikkat edilmesi gereken temel kurallar aşağıda yer almaktadır.
1. Tebliğ Md. 79.2.6 Kapsamında Malzemeli Yemek Hesap Cetveli
Yemek ihalelerinde aşırı düşük teklif açıklaması sunan istekliler, standart birim fiyat analizleri yerine Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetveli sunmakla yükümlüdür.
Bu cetvelde hesaplanan:
formülündeki oranın 0,80’den az ve 0,95’ten çok olmaması zorunludur.
Tebliğ uyarınca;
- Açıklama İstenen Ana Girdiler: Kırmızı et, beyaz et, balık, bakliyat, sebze, peynir, yumurta gibi yemeğin karakteristiğini yansıtan ana maddelerin yanı sıra her durumda ambalajlı su, ekmek, süt, yoğurt, ayran, bal, reçel ve meyve gibi paketli ürünler zorunlu ana girdi kabul edilir.
- Yardımcı / Tali Girdiler: Enerji (doğalgaz/tüp), temizlik malzemeleri, hijyen ve ilaçlama, bakım-onarım, amortisman, nakliye, baharat, tuz ve pişirme sıvı yağı gibi kalemler yardımcı girdi kabul edilir ve bunlar için piyasa fiyat araştırması veya tevsik edici belge sunulması istenmez.
2. İdarelerin Örnek Menü Belirleme Esnekliği ve Sınırları
İhale komisyonları, aşırı düşük sorgulama yazısı ekinde gönderecekleri iki haftalık menüyü oluştururken Teknik Şartname’de yer alan haftalık menülerin birebir aynısını kullanmak zorunda değildir. Şartname ekinde tarifi, reçetesi ve gramajı verilmiş olan diğer yemekleri örnek menüye dahil edebilirler (örneğin rosto köfte yerine fırın et veya sebze çorbası yerine domates çorbası yazılması tek başına mevzuata aykırılık oluşturmaz).
Ancak bu esneklik, Teknik Şartname’deki temel kuralları ihlal edecek şekilde kullanılamaz:
- Su ve Ekmek Miktarları: Şartnamede kahvaltı veya ana öğünlerde kişi başı 2 paket bardak su verilmesi zorunlu tutulmuşken, sorgu menüsünde 1 adet bardak su yazılması maliyeti doğrudan düşürdüğünden mevzuata aykırıdır. Benzer şekilde şartnamede 100 gram ekmek öngörülmüşken örnek menüde 50 gram roll ekmek gösterilemez.
- Çeşit Sayısı Kuralı: Şartnamede “içecek, su ve ekmek hariç 3 çeşit” olarak tanımlanan bir kahvaltı öğünü için sorgulama menüsünde 4 çeşit ürün belirlenerek maliyet yapay olarak şişirilemez. Aynı şekilde diyet kahvaltılarda şartnameye aykırı olarak çeşit sayısının 2’ye düşürülmesi de maliyeti sakatlar.
3. Hatalı Menü Sorgulamasının Hukuki Sonucu ve Harç İadesi
Teknik Şartname’deki zorunlu gramaj ve adet kuralları ile KİK103.1 sorgulama e-formu arasında çelişki bulunması durumunda, isteklilerden alınan aşırı düşük savunmaları sağlıklı bir maliyet değerlendirmesine imkan vermez.
Kamu İhale Kurulu bu tür çelişkileri tespit ettiğinde;
- İdarenin hatalı menü üzerinden yaptığı sorgulama işlemini iptal etmekte,
- 4734 sayılı Kanun’un 54/11-b maddesi uyarınca düzeltici işlem kararı vererek, idarenin şartnamedeki temel kurallara (2 paket su, 100 gr ekmek ve doğru çeşit sayıları) uygun yeni bir menü düzenlemesini ve sınır değerin altındaki tüm isteklilere sorgulamayı yeniden tebliğ etmesini zorunlu kılmaktadır.
Ayrıca 4734 sayılı Kanun’un 53’üncü maddesi gereğince, itirazen şikâyet başvurusunda haklı bulunan isteklinin Kuruma yatırmış olduğu başvuru bedelinin tamamı (258.810 TL) başvuru sahibine iade edilmektedir.
| Toplantı No | : 2026/031 |
| Gündem No | : 40 |
| Karar Tarihi | : 06.08.2026 |
| Karar No | : 2026/UH.II-2074 |
