Bir kamu görevlisinin ya da idarenin mevzuata aykırı işlemi sonucunda kamunun uğradığı zarar nasıl geri alınır? Bu sorunun cevabı, kamu maliyesinin en önemli kavramlarından biri olan “kamu zararı”nda yatıyor. Bu yazıda kamu zararının tanımını ve tahsil sürecini ele alıyoruz.

Kamu Zararı Nedir?

5018 sayılı Kanun’a göre kamu zararı, mevzuata aykırı karar, işlem, eylem veya ihmal sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır. Bir mal veya hizmetin gerçek değerinden daha yüksek bedelle alınması, gereğinden fazla ödeme yapılması ya da tahsil edilmesi gereken bir gelirin tahsil edilmemesi gibi durumlar kamu zararına örnektir.

Kamu Zararı Nasıl Tespit Edilir?

Kamu zararı, idarelerin kendi iç denetim ve kontrol mekanizmaları tarafından tespit edilebileceği gibi, çoğunlukla Sayıştay tarafından yürütülen düzenlilik denetimleri sonucunda ortaya çıkarılır. Sayıştay, denetimi sırasında tespit ettiği kamu zararına ilişkin hususları yargılama sürecine taşıyarak sorumlular hakkında tazmin hükmü kurabilir.

Sayıştay İlamı ve İnfaz Süreci

6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesine göre, kesinleşen Sayıştay ilamları doksan gün içinde yerine getirilmek zorundadır; bu süreçten ilamın gönderildiği idarenin üst yöneticisi sorumludur. İlamda gösterilen tazmin miktarı, hüküm tarihinden itibaren kanuni faize tabi tutularak 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre tahsil edilir. Kanuni faiz oranı, 2024 yılı itibarıyla yıllık %24 olarak uygulanmaktadır.

İlamlar Neden İnfaz Edilmiyor?

Denetim raporlarında sıkça karşılaşılan bir bulgu, kesinleşmiş Sayıştay ilamlarının sorumlulardan tahsil edilmesi için gerekli icra işlemlerinin başlatılmamasıdır. Bu durum, kamu zararının kağıt üzerinde tespit edilmiş olsa da fiilen geri alınamamasına yol açar. Bu nedenle kamu zararının sadece tespiti değil, etkin şekilde takip edilip tahsil edilmesi de kamu mali disiplini açısından kritik önemdedir.